صائن الدين على بن تركه
مقدمهء مصحح 93
شرح نظم الدر ( شرح قصيده تائيه ابن فارض ) ( فارسى )
را به وجود مىآورد كه رساله از آن صائن الدين باشد ، گرچه نامى از مؤلف برده نشده است . « 1 » 8 - 30 . شرح نظم الدّر ( فارسى ) : شرح قصيدهء تائيهء كبراى ابن فارض مصرى است كه مشتمل بر مبانى عرفان نظرى و به زبان رمز و تمثيل است . صائن الدين اين شرح را بنا به خواهش جمعى از ياران خاص نوشته است . در آغاز ، مقدمهاى مشتمل بر يك اصل و چهارده وصل دارد ؛ سپس بيت يا ابياتى از تائيه ذكر شده ، به دنبال آن شرح صائن الدين مىآيد . اتمام تأليف در ذىحجهء 806 هجرى است . شرح عربى در حاشيهء شرح فارسى نوشته شده است ؛ اما به تفصيل بخش فارسى نيست و تنها توضيحاتى را دربارهء ابيات شامل مىشود . گويا صائن الدين شرح نظم الدر را در آغاز به زبان عربى نوشته و سپس به خاطر ظرفاى ايرانى به زبان فارسى ترجمه كرده است . « 2 » 8 - 31 . شق قمر و بيان ساعت ( فارسى ) : در تفسير آيهء اقْتَرَبَتِ السَّاعَةُ وَ انْشَقَّ الْقَمَرُ است كه به هفت روش ، تفسير و تأويل شده است : روش فقها و محدّثان ، متكلمان ، مشّائيان ، اشراقيان ، محققان صوفيه ، حروفيان و أولو الأيدى و الأبصار . اين رساله در ربيع الأول 829 به اتمام رسيده است . 8 - 32 . ضوء اللمعات ( فارسى ) : شرحى است بر لمعات فخر الدين عراقى ؛ و در بيست و هشت لمعه با استناد به اقوال و افكار ابن عربى ، صدر الدين قونوى ، احمد غزالى و ديگران نوشته شده است . اين رساله پيرامون عشق و تجلّيات آن ، نفس رحمانى ، حقيقت محمدى ، قابليت ، فيض و مسائلى از اين قبيل بحث مىكند . تأليف آن در سال 815 هجرى به پايان رسيده است . 8 - 33 . قابليت ( فارسى ) : رسالهاى است بر مبناى عرفان نظرى در چگونگى فيض و انواع آن و صدور قابل از مبدأ فياض ؛ و اينكه قابل با مبدأ خود در حريم اتحاد است و
--> ( 1 ) . نگاه كنيد به : فهرست كتابخانهء مركزى ، ج 11 ، ص 2302 - 2303 . ( 2 ) . كتاب حاضر ، ص 11 .